Yavaş Bilgisayarı Hızlandırma Yolları
Kısa cevap: Yavaş bir bilgisayarı hızlandırmanın en hızlı yolu üç adımdan geçer: açılışta çalışan gereksiz programları kapatmak, tarayıcı ve sistem önbelleklerini temizlemek, diskte boş alan açmak. Bu üçü çoğu makinede birkaç dakikada gözle görülür fark yaratır. Donanım değiştirmeden önce mutlaka bunları deneyin.
Önce Nedenini Anlayın
Bilgisayar bir anda yavaşlamaz. Genelde birikmiş sebepler vardır:
- Açılışta otomatik başlayan çok sayıda program
- Diskin neredeyse dolu olması
- Arka planda çalışan güncelleme ve senkronizasyon araçları
- Tarayıcıda onlarca sekme ve gereksiz eklenti
- Uzun süredir yapılmayan yeniden başlatma
Bir de basit ama sık unutulan bir şey var: bilgisayarı hiç kapatmamak. Günlerce uyku modunda kalan bir makine yavaşlar. Temizliğe başlamadan önce yeniden başlatın. Bazen sorun orada biter.
Adım 1: Başlangıç Programlarını Düzenleyin
Açılışta çalışan her program hem açılışı geciktirir hem de bellekten pay alır.
- Görev Yöneticisi'ni açın (Ctrl + Shift + Esc).
- "Başlangıç uygulamaları" sekmesine geçin.
- "Başlangıç etkisi" sütununa göre sıralayın.
- Etkisi "Yüksek" olanlara tek tek bakın.
- Tanımadığınız ya da her gün kullanmadığınız programı sağ tıklayıp Devre dışı bırak deyin.
Nelere Dokunmayın
- Antivirüs ve güvenlik yazılımları
- Ses, dokunmatik yüzey, ekran kartı sürücüleri
- Adında üreticinin geçtiği donanım araçları
Devre dışı bırakmak programı silmez. Yalnızca açılışta otomatik başlamasını engeller. İhtiyaç duyduğunuzda yine elle açabilirsiniz. Yanlış bir şey yaptıysanız aynı ekrandan geri açarsınız.
Adım 2: Önbellekleri ve Geçici Dosyaları Silin
Geçici dosyalar zamanla gigabaytlara ulaşır. Silinmeleri güvenlidir.
Windows geçici dosyaları
- Windows + R tuşlarına basın, %temp% yazın.
- Açılan klasördeki her şeyi seçip silin.
- "Kullanımda" uyarısı gelen birkaç dosyayı atlayın.
- Geri Dönüşüm Kutusu'nu boşaltın.
Depolama Duyarlılığı
Ayarlar > Sistem > Depolama yolunu izleyin. Buradan geçici dosyaları, indirilenleri ve eski Windows kurulum artıklarını topluca temizleyebilirsiniz. Otomatik temizliği açarsanız bu iş kendiliğinden tekrarlanır.
Tarayıcı önbelleği
Tarayıcıda Ctrl + Shift + Delete kısayolu temizleme penceresini açar. Önbelleğe alınmış görüntüleri ve dosyaları seçin. Şifreler ve yer imleri kutucuklarını işaretlemeyin, yoksa kaydettiklerinizi kaybedersiniz. Aynı ekranda kullanmadığınız eklentileri de kaldırın; tarayıcı yavaşlığının en büyük sebebi genelde eklentilerdir.
Adım 3: Disk Alanı Açın
Sistem diski dolduğunda Windows nefes alacak yer bulamaz. En az %15 boş alan bırakmayı hedefleyin.
- Program listesini gözden geçirin. Ayarlar > Uygulamalar bölümünden yıllardır açmadığınız yazılımları kaldırın.
- İndirilenler klasörünü boşaltın. Kurulum dosyaları işi bittikten sonra yer kaplar.
- Büyük dosyaları taşıyın. Video, fotoğraf ve arşivleri harici diske ya da bulut depolamaya alın.
- Kopyaları ayıklayın. Aynı dosyanın üç sürümü varsa birini tutun.
Bu iş dosyalarınızı düzenli tutma alışkanlığıyla birlikte yürür. Klasör yapınız mantıklıysa neyin gereksiz olduğunu görmek kolaylaşır. Yer sıkıntısı çekenler için bulut depolama iyi bir çözümdür; sık kullanmadığınız arşivi oraya taşıyıp diski rahatlatabilirsiniz.
Ek Ayarlar
| Ayar | Nerede | Faydası |
|---|---|---|
| Görsel efektleri azaltma | Performans Seçenekleri | Eski makinelerde arayüz akıcılaşır |
| Güç planı: Yüksek performans | Ayarlar > Güç | İşlemci tam hızda çalışır |
| Sürücü ve sistem güncellemeleri | Windows Update | Hata düzeltmeleri ve hız iyileştirmeleri |
| Disk Birleştirme / TRIM | Sürücüleri İyileştir | HDD'de hız, SSD'de ömür |
Güncellemeleri erteleme alışkanlığı yavaşlığın sessiz sebeplerinden biridir. Yazılım güncellemeleri sadece yeni özellik getirmez, performans yamaları da içerir.
Zararlı Yazılım İhtimalini Atlamayın
Bilgisayar birden yavaşladıysa, fan sürekli dönüyorsa ve tarayıcıda tanımadığınız araç çubukları çıktıysa temizlik yetmez. Windows Güvenliği ile tam tarama yapın. Bilgisayar güvenliğinin temellerini bilmek, bu tür yavaşlamaları en baştan önler. Güçlü şifre kullanmak ve bilinmeyen kaynaklardan program indirmemek de aynı zincirin halkalarıdır.
Aylık Bakım Listesi
- Haftada bir yeniden başlat.
- Ayda bir başlangıç programlarını gözden geçir.
- Ayda bir tarayıcı önbelleğini temizle.
- Ayda bir disk doluluğunu kontrol et.
- Üç ayda bir kullanılmayan programları kaldır.
Bu düzeni kurduğunuzda bilgisayar hızlandırma temizleme işi büyük bir